گیاه Calendula officinalis  گیاهی است علفی، یکساله تا چند ساله، تنها در قاعده چوبی، ساقه ها برافراشته، بسیار منشعب، با شاخه های گسترده به اطراف یا حتی خوابیده و معمولا تا  انتها برگدار. برگها سرنیزه ای، ، تخم مرغی، باریک با حاشیه کامل یا مختری دندانه ای ، سطح برگها غده ای و کرک دار.

کلاپرک انتهایی، منفرد، معمولا به قطر 7-4 سانتیمتر ، گلچه ها ی کناری زبانه هایی به طول 2 سانتیمتر، حداقل دو برابر طول برگک های گریبان، به رنگ نارنجی تا زرد، گلچه های لوله ای معمولا کم و بیش به رنگ گلچه های زبانه ای، گاهی قهوه ای فام

گلچه ها، کمی معطر و به رنگ زرد تا نارنجی هستند و مابین آنها فلس وجود ندارد. کلاپرک ها 7-4 سانتیمتر هستند. طول آنها به طور متوسط 2 سانتیمتر است. گلچه های مرکزی لوله ای و نر و طول آنها از 5 میلیمتر تجاوز نمیکند. گلچه های کناری زبان ای و ماده هستند که طول آنها به طور متوسط 2 سانتیمتر است.

اندام دارویی :

کلاپرک های کامل یا گلچه های جدا شده از نهنج ، بخش دارویی این گیاه را تشکیل می دهند.


دامنه انتشار :

در اروپای شرقی ، جنوبی و مرکزی ، آمریکای شمالی ، بالکان و آلمان کشت می شود.

همچنین در ایران نیز کشت آن صورت می گیرد.


ویژگیهای میکروسکوپی

سلولهای اپیدرم داخلی گلچه ها، کشیده ، گوشه دار و دارای دیواره صاف، کوتیکول صاف، بدون روزنه. سلولهای اپیدرم خارجی ، مشابه ولی دارای 3 یا 4 روزنه.

دانه های گرده ، بزرگ ، کروی با سه سوراخ بسیار مشخص ، پوشیده از برجستگیهای نوک تیز و تزئینات ریز فراوان.

در قسمت بالایی بساک، یک لایه سلولهای هم اندازه، کشیده شده، با دیواره های تقریبا ضخیم، چوبی شده دارای پیت

مواد متشکله :

ترکیبات اصلی شامل ساپونین های تری ترپن  بر اساس اولئک اسید و فلاوونوئیدها شامل استراگالین، هایپروسید و ...می باشد. سایر ترکیبات شامل روغن های اساسی ، سزکوئی ترپن و ... است.

آثار فارماکولوژیکی :

تحقیقات نشان داده است که روتین با مهار آزاد کردن هیستامین و سروتونین موجب کاهش شدید نفوذپذیری عروق می شود. فلاوونوئیدها خاصیت ضد التهابی خود را از طریق اثر بر مسیر متابولیسم اسید آراشیدونیک انجام می دهند. محققین دریافته ند که کرستین و روتین بر سیر اکسیداسیون غیرآنزیمی لیپید اثر مهاری دارند. به علاوه آگلیکون فلاوونوئیدها با اثر بر مسیر سیکلواکسیژناز موجب مهار سنتز پروستاگلاندین و کاهش التهاب می شود

منابع :

فارماکوپه گیاهی ایران و WHO 2010