ریخت شناسی گیاه سدر :

گیاه  Zizhyphus spina-christi از خانواده Rhamnaceae با اسم فارسی کنار ، سنجد گرجی ، سدر و ... گیاهی است  درختی به ارتفاع 5 تا 8 متر و همیشه سبز ، با تاج پوشش نیم کروی یا تخم مرغی . برگها تخم مرغی پهن تا بیضوی به طول 12 میلیمتر، بدون کرک یا کم و بیش کرک دار می باشند. گل آذین کرک دار ، کاسه در بیرون کرک آلود و میوه سته به طول 10 – 15 میلیمتر ، کروی و نیم کروی می باشد.

اندام دارویی :

برگها بخش دارویی این گیاه را تشکیل می دهند .


دامنه انتشار :

انتشار عمومی این گیاه در عربستان ، آفریقای شمالی و ایران می باشد و در ایران در اطراف کازرون ، جزیره خارک ، بندر عباس ، بم و ... می باشد.

مواد متشکله :

برگ سدر دارای تانن و استرولهای گیاهی مانند بتا سیسترول و دارای ساپونین ابلین لاکتون می باشد که از دسته ساپونین های استروئیدی است و به علت فراوانی در برگ سدر می تواند به عنوان ماده اولیه برای تهیه هورمونهای استروئیدی به کار می رود. از عصاره بوتانلی برگ سدر ، ساپونین های مختلفی جدا گردید.

آثار فارماکولوژیکی :

برگ سدر علاوه بر خاصیت شستشودهندۀ موی سر و بدن، دارای خاصیت پائین‌آورندۀ قند خون نیز می‌باشد. به طوری که در مطالعه‌ای مشخص گردیده که عصاره بوتانلی سدر، همچنین ساپونین موجود در آن یعنی کریستینین A به مدت 4 هفته در موش‌های صحرائی که دارای قند خون طبیعی بوده‌اند اثر معنی‌داری بر قند خون آنها نداشته است، ولی در موش‌هائی که توسط استرپتوروتوسین دیابتی شده بوده‌اند هر دو عامل مذکور به طور معنی‌دار موجب کاهش سطح قند سرم همچنین کاهش فعالیت فسفوریلاز و گلوکز 6 ـ فسفاتاز و افزایش سطح پیروات و گلیکوژن کبدی گردیده و موجب بهبود در مصرف گلوکز می‌گردد. اثرات ضد میکروبی و ضد قارچی به خصوص اثرات ضد کاندیدا آلبیکانس از گیاه سدر گزارش شده است.

عصاره سدر :

از تولیدات مهم شرکت داروسازی ابن ماسویه ، عصاره به صورت خشک و مایع می باشد.