گیاهشناسی :

رازیانه  (Foeniculum vulgare ) گیاهی است افراشته و دائمی ( گاهی دوساله و بندرت یکساله) به ارتفاع 1 تا 2 متر، بدون کرک ، با ساقه های منشعب و مدور که بر روی آنها دنده های ظریف مشاهده می شود. برگهای واقع در قاعده ، سه گوش یا تخم مرغی سه گوش، 3 تا 4 بار منشعب شانه ای، دمبرگ پهن و نیام مانند ، تعداد برگهای مجود بر روی ساقه اندک و از لحاظ شکل شبیه برگهای قاعده اما کوچکتر از آنهاست.

چترهای مرکب حاوی 15-8 شعاع نامساوی به طول 10 تا 40 میلیمتر و فاقد گریبان و گریبانک بوده در انتهای هر شعاع یک چترک با 18 الی 25 عدد گل زرد رنگ با دمگل هایی به طول 1 تا 7 میلیمتر وجود دارد. گلبرگها واژتخم مرغی به طول تقریبا 1 میلیمتر با انتهای چاله دار است.

اندام دارویی :

میوه های رسیده و خشک رازیانه که بخش دارویی گیاه محسوب می شود از دو فندقه به هم پیوسته تشکیل شده است. فندقه ها راست یا اندکی خمیده و در رأس حاوی بقایای خامه ها و در سطح خارجی حاوی بقایای خامه ها و در سطح خارجی حاوی 5 برجستگی طولی و تقریبا هم اندازه می باشد.

این برجستگی ها در برش عرضی نیز قابل مشاهده بوده و علاوه بر آن چهار کانال ترشحی در قسمت پشت ، 2 کیسه ترشحی در سطح شکمی و در نهایت 6 دسته آوند چوب و آبکش نیز مشاهده می شود. آزمایشهای دقیقتر نشان می دهد که بشره میوه فاقد کرک بوده و از سلولهای صاف و گاهی روزنه دار تشکیل می شود.

خواص میکروسکوپی :

اپیدرم بیرونی پریکارپ ، شامل سلولهای بی رنگ با دیواره ضخیم می باشد با کوتیکول صاف، روزنه کم و بدون مو. مزوکارپ حاوی پارانشیم قهوه ای. برخی از سولهای مزوکارپ به خصوص آنهایی که نزدیک به غلاف آوندی می باشند، چوبی شده اند.

اندوکارپ با سلولهایی با دیواره نازک، به طو موازی با هم در گروههای 5 تا 7 تایی قرار رفته اند. اندوسپرم تشکیل شده از سلولهای با دیواره تقریبا ضخیم پارانشیمی با چند دانه آلورون.

دامنه انتشار:

رازیانه بومی مناطق مدیترانه ای است و در فرانسه ، اسپانیا، پرتغال و شمال آفریقا رشد می کند. در ایران ، در گرگان، آذربایجان ، کرمان و خراسان می روید.

مواد متشکله :

ترکیبات اصلی این گیاه روغن های ضروری می باشد که شامل آلفاپینون، کامفن، دی پنتن ، ترانس آنتول ، استراگول و ... می باشد.


آثار فارماکولوژیکی:

میوه های رازیانه دارای نوعی اثر استروژنیک بوده و سبب افزایش وزن می شود. میوه و اسانس رازیانه به دلیل دارا بودن آنه تول باعث کاهش یا توقف اسپاسم های دستگاه گوارش و بالا رفتن کیفیت هضم می شود. اثر آنتی اسپاسموتیک اسانس رازیانه، از طریق مهار انقباضات ناشی از استیل کولین و هیستامین می شود.



از جمله عصاره های تولیدی شرکت داروسازی ابن ماسویه، عصاره رازیانه به صورت مایع و خشک می باشد.

منابع :

فارماکوپه گیاهی ایران و WHO 2010