Melissa officinalis  گیاهی است علفی ، علفی ، پایا ، معطر از خانواده نعنانیان  به ارتفاع 120 – 30 سانتیمتر و گاهی بیشتر ، با ساقه افراشته ، منشعب ، با پوششی متراکم و یا تنک از کرک های ظریف غده ای ، دارا یا بدون پوشش کرکی ، متشکل از موهای بلند پراکنده.

جام گل سفید تا صورتی کمرنگ ، پرچم ها در داخل مجرا ، برگچه ها تخ مرغی – مستطیلی در حدود 5/1 سانتیمتر طول  می باشد.

کاسه و جام آن دارای دو لب است که در آن، اب فوقانی جام شامل دو لوب ولی لب تحتانی مرکب از سه لوب می باشد. درون گل نیز 4 پرچم جای دارد. میوه اش 4 فندقه ای و قهوه ای رنگ است.

فندقه ها به طول 2 – 5/1 میلیمتر ، تخم مرغی ، در قاعده خیلی باریک شده ، دارای سطح صیقلی می باشد.

ویژگیهای میکروسکوپی :

سلولهای اپیدرمی ، دارای دیواره های سینوسی و روزنه های دیاسیتیک ، تنها در سطح پایینی ، تریکوم های بسیار کوتاه ، مخروطی ، متحد الشکل ، مخطط ، تریکومهای ترشحی فراوان با سلولهای کوچک  هم شکل در پایه و هم شکل یا غیر هم شکل در سر. بقیه سلولها بزرگ ، هم شکل در پایه و سر کروی یا تخم مرغی متشکل از 8 سلول.

اندام دارویی :

برگها اندام دارویی گیاه را تشکیل می دهند. برگ ها علفی – غشایی ، با پهنکی به طول تا 8 سانتیمتر و عرض تا 5/4 سانتیمتر می باشند. برگهای پایینی دارای قاعده قلبی شکل و بالاییها دارای قاعده دندانه ای سرتیز است. تمام برگها دارای حاشیه هلالی ، دندانه ای پهن بوده ، رأس برگ تیز ، سطح بالایی تقریبا بدون کرک با رنگ سبز تیره ، سطح زیرین به جز در طول رگه ها، کرکدارو به رنگ روشن است.

دامنه انتشار :

پراکنش این گونه ، شرق و جنوب اروپا ، منطقه مدیترانه ، عراق ، ترکمنستان ، پاکستان ، قفقاز و ایران است. در ایران ، در شمال ، آذربایجان ، در تهران نزدیک دربند ، کرج و قزوین

مواد متشکله :

ترکیبات اصلی شامل ، هیدروکسی سینامیک اسید ها همچون رزمارینیک ، کوماریک ، کافئیک و کلروژنیک اسیدها و روغن های فرار شامل مونوترپن ها و سزکوئی ترپن ها  می باشند.

مهمترین ترپنوئیدها شامل سیترال ، سیترانلال، ژرانیول ، نرول  و ... می باشند.

آثار فارماکولوژیکی :

بادرنجبویه دارای اثر آرامبخش ، ضد باکتری و ضد اسپاسم است. احتمالا عامل افزایش بازده صفرا توسط کبد ، ترکیبات پلی فنلی موجود در گیاه است.

همچنین بادرنجبویه نیروبخش و ضد تشنج است به علاوه به عنوان مقوی معده ، باد شکن و تسهیل کننده عمل هضم مورد استفاده قرار می گیرد.

منابع :

1) فارماکوپه گیاهی ایران

2) who

3) گیاهان دارویی، زرگری